Samsun

Seyahatnâme’de Samsun

(---) (---) bozulmadır. Rum kayseri oğlu Harkıliye yapısıdır. (---) tarihinde Selçuklu Sultanı Alaeddin fethidir. Sonra (---) tarihinde Yıldırım Bayezid Han eline girdi. (---) toprağında voyvodalıktır, eminliktir ve yüz elli akçe şerif kazadır. Yeniçeri serdarı, kethüdayeri, kale dizdarı ve (---) neferatı vardır. Ancak müftüsü ve nakibüleşrafı yoktur, ama ayan ve eşrafı çoktur.

Halkı, tamamen gemici ve kendircilerdir. Sıradan halkı yoktur ve alimleri çoktur. Herkes gücüne göre akça, gökçe ve pakça elbiseler giyerler.

Sinop ile bu Samsun'un arası denizden (---) mildir, karadan (---) konaktır. Bu Samsun'un kuzey tarafına Sinop şehri kurulmuştur. Bu Samsun Kalesi deniz kıyısında (---) üzere şeddadi taştan sağlam bir yapıdır.

Eğri fatihi (III. Mehmed) zamanında Ruslar bu kaleyi işgal edip kalenin bazı yerlerini yıktılar. Sonra yine tamir edip başka kale muhafızı ve neferatlar tayin eyleyip yetecek kadar cebehaneler kodular. Hala mükemmel ve mamur kaledir. Fırdolayı büyüklüğü (---) adımdır. 70 kulesi, 200 bedeni ve (---) kapısı vardır. ( ---) kapısı ( ---) bakmaktadır.

.............. (1 satır boş) ...............

Amasya şehri önünden akan Çarşamba pazarı suyu bu Samsun'un doğu tarafında Karadeniz'e karışır, geçit vermez büyük ırmaktır. Bu ırmak (---) sancağında (---) mahalden çıkıp Tokat Kalesine uğrayıp oradan Amasya önünden geçer.

Amasya ile Tokat halkı arasında bu saçmasapan sözler darb-ı mesel olmuştur ki "Tokat sıçar, Amasya içer" derler. Zira bu Çarşamba Nehri, ilk olarak Tokat'a, oradan Amasya'ya uğrayıp nice şehirlere de uğradıktan sonra Samsun dibinde Karadeniz'e katılır. Samsun şehrinin suyuna kanavü kariz derler, tatlı sudur.

Bu şehir tamamı (---) mahalle ve hepsi (---) kiremitli bağlı, bahçeli ve bostanlı hanelerdir. Tamamı (---) mihraptır. Çarşı içinde ( ---) camii

................ (1.5 satır boş) ...............

geri kalanları mescitlerdir.

Ve tamamı (---) handır. Medrese, imaret ve darülhadis yoktur. Yedi çocuk mektebi var. Hepsi (---) hamamdır. (---) (---) (---) ve (---) kadar dükkandır. (---) lakin limanı yoktur, açık yerdir. Ama demir bırakılınca iyi demir tutar yerleri vardır.

Samsun'un beğenilenleri: Dağlarında yaban üzümü, [247b] nardenki (ekşi pekmezi) ve armut turşusu nice bin fıçı ile İstanbul'a gelir. Gemi palamarları için kendir ipleri, gemi gomanaları, katran ye ziftleri çok meşhurdur. Bütün dünyaya kendir ipleri bu diyardan yayılır.

Bu şehrin güney tarafında Servar Dağı'nın etekleri batı tarafından denize bitişiktir. Bu şehir bir körfez kenarında kurulmuştur.

Samsun şehrinin ziyaret yerleri:

................ (1.5 satır boş) ...............