Şebin Karahisar (Şebinkarahisar)

Seyahatnâme’de Şebin Karahisar (Şebinkarahisar)

Göklere doğru baş çekmiş bir yüksek dağın ta en tepesinde burçları ve kuleleri mavi bulutlar içinde yedigen şekilli bir nazarda direksiz ve serensiz kalyon gemi gibi görünür, gemi şeklinde sağlam bir kaledir. Seyr ü temaşa ettiğimiz kalelerde bu şekilde taş yapı bir kale, üstad Ferhad yapısı bir Şeddad surudur. Gerçekten de Osmanoğlu devletinde havalesiz kudret eli ile yapılan on iki kalenin biri de budur ki dünyaca meşhur bir kaledir.

Yedi tarafında duvarlarının boyu yetmişer zira yüksektir. Tamamı yetmiş burçtur ve yedi yüz bedendir. Fırdolayı çevresinin büyüklüğü 3.600 adımdır. Dört tarafı cehennem çukuru gibi gayya dereleri olduğundan asla hendeği yoktur.

(---) tarafına bakar üç kat sağlam demir kapıları vardır. Gece ve gündüz koruyucuları nöbetle kapılar arasında gözcülük ve bekçilik edip oturur. Zira Karadeniz'e yakın olan köy ve kasabalarında yaşayan insanların kıymetli malları, eşkıya Kazak kefereleri korkusundan bu kalede koruma altındadır.

Bu kale içinde 70 kadar toprak örtülü neferat haneleri vardır, ama evleri dardır. Susuzluktan halkı perişan olmuştur. Eşekler ile suyu ta aşağı (---) nehirden getirirler. Kayalar içinde su yolları vardır. Ama kuşatma sırasında işler.

Kale içinde su sarnıcı ve buğday anbarlarında nice yüz yıllık dan ve pirinç çeltiği doludur. Lakin iç il olduğundan cebehanesi ve büyük küçük 56 pare topları kalesine göre azdır. Neferatının nısfını Defterdarzade Mehmed Paşa efendimiz timarlar ile Gönye Kalesi'ne gönderdi.

Ve bu kale içre bir ufak tefek Fatih Camii var. Bundan gayrı han, hamam ve çarşı pazar yoktur. Hepsi aşağı varoştadır.

Karahisar-ı Şarki varoşu: Tamamı 9 mahalle ve 1.600 temiz toprak ile örtülü, eski tarz, bir tarafı kale kayası eteğinde havadar süslü evlerdir. Pencereleri kuzey tarafına bakmaktadır. Bir hayli haneleri aşağı düzde, çarşı olan yerde olup havlıları geniş bağlı ve bahçeli eski evlerdir.

Hepsi 42 mihraptır. (---) cuma namazı kılınır camilerdir. Ama selatin camileri gibi kurşun örtülü yapılar değildir. Evvela çarşı içinde mahkeme yakınında (---) camii

................ (1 satır boş) ................

Bunlardan başkası mescitlerdir.

Üç tekkesi ve iki hamamı var. Eski hamamın suyu, havası ve yapısı gayet tatlıdır.

Ve dört hanı, yedi sıbyan mektebi ve yüz elli kadar dükkanı vardır.

Anayol üzerinde bir şehir olmayıp sapa yerde bulunduğundan çarşı pazarı ve diğer imaretleri o kadar donanımlı değildir.

Lakin Tapan Ahmed Ağa kargir yeni bir yapı bedesten inşa etmiş. İki tarafında 80 adet yeni dükkanlar yapılmıştır. Ortası caddedir ve üzerleri örtülüdür. Ana yol üzerinde kar ve yağmur yağmadan emin bir güzellik çarşısı olmuştur. İki başında sağlam kapıları vardır. Her gece kapalı durup içinde bekçileri vardır. Zira bu dükkanlarda değerli çok mal vardır.

…

Süleyman şapının anlatılması: Yaratıcının kudreti ile dağlarında bir tür kırmızı renkli şeb olduğundan Şebin Karahisar derler. Bütün diyarlardaki kuyumculara buradan gelir. Yedi yük akçe eminliktir. Dağlarda hasıl olur. Dörtgen, beşgen ve altıgen Süleyman mührü gibi taşlardır. Onunla kuyumcular gümüş ağartırlar. Cerrahlar sirke merhemine kor ve nasır olan yaraya şap ekerler. Nice yüz özellikleri vardır.

Bu şehir içinde nice görülmeye değer şeyler vardır. Ama yolculuğumuz yüzünden bu kadarını öğrenebildik.

Suyu ve havası tatlı olduğundan dilberleri beğenilir. Ve ayvası da meşhurdur. Lavaşa yufka ekmeği her yerde aranılır güzelliktedir. (---) (---) (---) (---) (---) (---) (---) (---) (---) (---)

Şebin Karahisar'ın ziyaret yerleri (---) (---) (---) (---) (---) ( ---) ( ---) ( ---) ( ---) ( ---) ( ---)