Sultan Hüseyin-i âdil Medresesi

Seyahatnâme’de Sultan Hüseyin-i âdil Medresesi

Bundan başka büyük binalı ve sağlam vakıftı büyük medrese yoktur, sanki bir kaledir. 60 adet kârgir yapılı kubbeli odaları, dershaneleri, avlusunda büyük havuzu, selsebili, fıskiyeleri, avlusunda ağaçlıklı gül bahçeli ve odaları çevresinde bostanı vardır. Medrese içi yaz ve kışta 300-400 talebe ile doludur ki bütün bilimler bu medresede okunur, Aristo gibi bilgili ve Hekim Sînâ tabiatlı kimseler vardır.

Ve hayrat sahibi gayetle ulema dostu olduğundan bu medreseye 50 adet mamur köyler,

Mal-ı kâfir hest ber-mümin helâl

diye kefere kiliselerinden gelirler ve nice bağ, bahçe, dükkân ve su değirmenleri bu medreseye bitişik inşa edip vakf [379a] etmiştir.

Ve şehrin şeyhülislâmını dersiam etmiştir. Bu imaret sağlam vakıf olduğundan her odanın öğrencilerine vakıf tarafından aylıkları verilir. Her odaya mutfağından her gün birer sofra gönderilir.

Ama bu büyük medrese Kobhan Köprüsü yanında olduğundan Kürtler bu medreseye Kobhan Medresesi derler. Ancak Sultan Hüseyin yapmıştır. Kürtlerin bir kısmı da Kobâ Medresesi derler.

Kısacası bu Kürt memleketlerinde 11 sene seyahat edip bu Kobhan Medresesi gibi benzersiz medrese görmedim. Mardin Kalesi'nde Kâsım Paşa Medresesi, Van Kalesi'nde Horhor Medresesi ve Hüsrev Paşa Medresesi de meşhurlardır; ama bu İmâdiye'nin Kobhan Medresesi onlardan bakımlı ve süslüdür.

Ve bu İmâdiye Kalesi'nde özel dârülhadis ve dârülkurrâ medreseleri yoktur. Ama bütün medreselerde hadis ilmi ve tecvid ilmi görülür. Lâkin Kur'ân-ı Azîm ezberlemeye o kadar aldırış etmezler, Zira Kelâmullah hâfızı olan âlim olmaz, derler.