Şuregil (Şureger) (Çetindurak)

Seyahatnâme’de Şuregil (Şureger) (Çetindurak)

Büyük şehir imiş. Hala o kadar bakımlı değildir. Sultanlıktır, bin nökere maliktir. Camii, hanı, hamamı ve küçük çarşısı vardır.

-------------------------

(---) tarihinde Hüseyin Baykara bu şehrin dibinden akan Arpaçayı'ndan ve havasından hoşlanıp bu kaleyi Feylesof Şureger'in öğretmesiyle hikmet ilmi üzere bu şehri imar ederler. Bundan sonra Kara Yusuf tasarrufunda iken Timur harap eder. Daha sonra yine imar olup [326a] (---) tarihinde Süleyman Han Nahşıvan Kalesi üzere giderken asker öncüsü olan Lala Kara Mustafa Paşa harap etmiştir, ama Timur'un harap ettiği yapıların eserleri Arpaçay Nehri sahilini tutmuş kisra kemerinden nişan verir yapı eserleri ve yüksek binalar var.

Hatta Tuhfe-i Tevarih'de yazdığı üzere musiki ilminde kitab-ı edvarda on iki makam, yirmi dört şube, yirmi dört usul ve kırk sekiz terkipten olan şureger makamını Feylesof Şureger bu şehir imar olurken bulduğu için o makamın ismine Şureger deyip bu şehir ismiyle isimlenmiş hoş havalı bir makamdır.

Hatta bu şehrin küçüğü ve büyüğü bütün zevk ehli ve eğlence düşkünü olup Acem tarzı şurigeri ve arazbari nağmeler le şarkılar okurlar ki insan zevkinden sarhoş olur. Ama hala bu şehir o kadar mamur değildir, kalesi haraptır.

Toplam üç yüz hanesi toprakla örtülüdür. Ama nahiyelerinin yarısı Arpaçayı karşısında olduğundan Revan hükmündedir. Beri tarafı tamamen Kars hükmünde şenlikli yurt, her tarafları köyler, dağlar, bakımlı ve şenlikli yapılarla donanmış bir Gürcistan ülkesidir. Aras suyunun Zengi Nehri'nin kuzey tarafı kırk konak Elburz Dağı'nı aşıp Hazar Denizi'ne varınca Dağıstan ile birlikte Gürcistan sayılır. Ta batı tarafına, Erzurum'a ulaşır. Erzurum, Erzeni'r-Rum vilayetindendir.