Süveyde Varoşu

Seyahatnâme’de Süveyde Varoşu

Nemçe dilinde Beç Kalesi'nin bir ismi Seveyte'dir. İlk defa Beç bu zeminde yapılmıştır. İki Tuna arasında büyük bir adada 3 bin adet bağlı, bahçeli baştanbaşa kârgir yüksek, tahta ve kiremit örtülü ikişer üçer kat geniş büyük saraylar vardır. Gelen bütün elçi paşaları ve Budin tarafından gelen elçileri burada kondururlar, Tuna kenarında karşı Beç'e bakar mamur hanelerdir ve altları tam am en am bar ve mahzenlerdir. Ve tersane iskelesi ve gemiler yapılacak yerler tamamen bu varoştadır.

Beç'te ne kadar Yahudi var ise hepsi bu şehirdeki sarayların yükseklerinde olup aşağı hanelerinde Nemse kâfirleri olur. Gayetle zengin Yahudi bezirganları vardır.

Bu varoşta kralın bir görülmeye değer bahçesi vardır ki eğer bunu da ayrıca anlatıp tanımlasak felâhatnâme (ziraat kitabı) gibi bir kitap olur. Ancak mamur ve müzeyyenliği şundan belli ola ki 3 bin bağban keferesi, 77 bin sayılı ağacı ve 70 yerde her biri bir kral eseri olan yüksek köşkleri var ki gören insanlar hayran olur. Tüm ağaçlarının gölgesine âlemi aydınlatan güneşin ışığı tesir etmez, sanki Acem çârbağ hıyabanıdır. Ve her seçkin kefere bağlarının etrafı kale duvarı gibi sur çekilmiş bahçeleri var ki her biri birer şekilde tarh olunmuştur.

Ve tüm câme-şûy, yani esvap yıkayıcı kefereler bu varoşta olurlar, 500 haneli başka mamur mahalledir. Beç şehri içinde asla bir evde esvap yıkanıp pis su dökülmez. Tüm keferelerin esvapları burada yıkanır. Usta yıkayıcılar vardır ve mahbûbe yıkayıcı kızları meşhurdur.

Bu varoştan başka Beç Kalesi'nin etrafında 5 adet büyük varoşu daha var, altı varoş idi, birini henüz yıkıp 5 kaldı. Bizim oturduğumuz varoş ile 6 varoştur. Ancak Beç Kalesi'nin doğu tarafında Beç Suyu aşırı Tabahane Varoşu tüm debbağlar, güdericiler, kirişçiler, boyacılar, koyun, sığır ve domuz kasapları tamamen bu varoşta otururlar. Şehirde asla canlı kısmı boğazlanmayıp kan dökülmez pak şehirdir.

Üçüncü varoş Peşpehil Varoşu daha önce anlatılmıştı.

Sonra (—) tarafında (—) (—) Varoşu, (—) (—) (—) sonra (___) (___) (___) Varoşu, (—) (—) (—) Varoşu (--) (—) (—) .

Sonra Beç'in batı tarafında 2 saat uzak Nil Nehri kenarında Eski Beç Varoşu kalesini cinler istilâ etmiştir, ama varoşu mamurdur.

Bu yazılan varoşların altısında da 6 komiser hâkimleri vardır. Ve hepsi bağlı, bahçeli ve ağaçlıklı kale gibi şeddadi yapı, onar bin haneli evlerdir ve her birinde kırkar ellişer kilisecikleri, altışar yedişer adet kale gibi manastırları ve yüzer, yüz ellişer dükkânları vardır ki tüm bu yazılan 6 adet varoşta 60 bin ev vardır. Ama tüm bu varoşlar içinde büyük olanı adı geçen Peşpehil şehridir. Ondan sonra bizim oturduğumuz Elçi Paşa Varoşu mamur ve müzeyyendir.