Tarapoliçse (Tripoliçe)

Seyahatnâme’de Tarapoliçse (Tripoliçe)

Yapıcısı (---) (---) (---) dır. İsim verilme sebebi, Yunan Rum dilinde kuş kafesi demektir. Hala Rumlar kuşlara pulya derler. Küçültme ile poliçse derler. (---) yılında Venedik elinden Kasım Paşa fethidir. Hala Mora paşasının voyvodalığıdır ve 150 akçe payesiyle kazadır.

Nahiyesi (---) adet köydür. Kethüdayeri, serdarı ve ayanı vardır. Kalesi şehrin batı tarafında bir top menzili uzak mesafede bir yalçın kaya üzerinde bir kargir şeddadi yapı, bir küçük hoş kaledir. İlk önce Fatih'e anahtarlarını teslim etmişler. Sonra kafirler yine istila edip ikinci fetihte Süleyman Han Veziri Kasım Paşa'ya vere ile kaleyi verdiler ve anahtarlarını teslim ettiler. Ancak hala içinde insan yoktur.

Şehri, bir geniş ova içinde bin haneli bağlı ve bahçeli, mamur bakımlı, kargir yapılı ve baştan başa kiremit örtülü geniş hanelerdir ve 11 mahalledir. Evvela (---) mahallesi

.................. (1 satır boş) ...................

Ve 2 adet geniş camii vardır. Evvela çarşı içinde kargir kubbeli, kargir minareli, kubbesi kireç ile sıvalı ve avlusunda ibretlik görülmeye değer abdesthane havuzlu aydınlık bir camidir ki Mora diyarında böyle bir aydınlık, iç açıcı, nurlu cami yoktur. Hatta yapı ustası mühendis bu havuzu avlunun tam ortasına 6 adet beyaz ve ince mermer sütuncuklar üzere 9 kemerli bir kubbe edip altında pak havuzu abıhayat ile dolu olup bir yekpare mermerden şeşhane bir Hanefi havuzudur ki övgüsünde dil kısa kalır. [278b]

Bu camiin kıble kapısı üzere tarihi budur:

Bize tarih için Huda-yı Alim,
İşbu kavli bize edip ta Tim,
Rastdır bu makama tek(?) tarih,
Ruşen oldu makamın İbrahim. Sene 1067 [1657]

Sonra Ahmed Ağa Camii. Bu da bir aydınlık nur dolu mamur, kargir kubbeli ve yüksek minareli güzel camidir. Bu camilerden başka 6 adet mahalle mescitleridir.

Ve 2 medrese, 3 adet sıbyan mektebi ve 2 adet tekke vardır. Bunlardan Ahmed Ağa Camii avlusunda Hüseyin Efendi hazretlerinin hankahı Halveti tarikatında ulu tekkedir ki zengin yoksul herkese nimeti boldur. Bizzat hayır sahibi bu tekke sahasında bir kubbe içinde medfun olup kapısının üzeri sağ tarafındaki pencere üzere bu tarih yazılıdır:

Kaşifi esrar-ı erbab-ı süluk,
Tali'-i envara cidd ü cehd eden,
Tarihi anın bin otuz beşdedir,
Gitti o plr-i mübarek dünyeden. Sene 1035 [1626]

Ve 2 tekke daha mamur dergahlardır. Ve 1 hamam, 1 tüccar hanı, 1 adet gelen gidenlere konukevi, 14 yerde akarsulu çeşme, 160 adet esnaf dükkanı ve 2 adet yerilmiş tiryaki kahvehanesi vardır. Ama bu kahvehaneler çarşı içinde geniş cadde üzerinde bulunup önlerinde büyük çınarlar var ki her biri göklere doğru uzanmış, dallan altında çemenzar sofalar üzerinde kara ve deniz gezginlerinin maarif erbapları her çınarın gölgesinde marifet arz edip vilayet halkı ile ülfet edecek bir ibretlik kahvehanelerdir. Ve 420 adet kefere haneleri vardır.

Kısacası gayet mamur ve şirin hoş şehirdir. Suyu ve havası yaylak olmak ile hoştur, ama kışı şiddetli olmakla limonu, turuncu, narı ve zeytini olmaz. Mora yumuşak iklimine göre kışı sert olur. Lakin mahbubu ve mahbubesi, gayet güzel yüzlü civanları, tüm halkı sağlıklıdır.

Giysileri çuka ve kumaşlar olup taze yiğitleri Cezayirli esvabı giyip bağır yelekleri ve pala bıçaklar taşıyıp başlarında kırmızı fes ve ayaklarında siyah fillar pabuç giyip gezerler. Tüm halkı Rumşadırlar, ama zevk ehlidirler.

Diyarından ayn garipleri çok sever adamlardır ki bir gece misafirsiz yemek yemezler. Ayanı kibardan

.................. (1,5 satır boş) ...................