Tuzla

Seyahatnâme’de Tuzla

Bu da viran oluyor. Bunu Azak Kazağı harap etmiştir, ama aslında lazımlı değildir. Ancak eski zamanda öyle mamur ve şenlikli imiş ki Osmanlı askeriyle Özdemiroğlu Osman Paşa 7 ay bu Çoçka Burnu'ndan karşı Kırım Vilâyeti'ne şiddetli kıştan geçemeyip burada oturup asla İslâm askeri zorluk çekmemişler. Hâlâ bu padişah Adası'nda misafirler akçe ile bir şey alsalar,

"Canım eğer öyle ise hanlara kon" diye evden misafiri kovmak isterler. İşte bu derece Taman Adası köylerinde misafire çul, torba ve kese çıkartmadan yedirip içirip kondurup göçürüp riayet ederler. Bu kadar bolluk yerdir ki bir adam bir evde 10 atı ile 10 gün otursa halkı sevinir, bir alay şuh ve dost Ganî ismine mazhar olmuş zengin Çerkez adamlarıdır. Bu adada asla Tatar yoktur, duramaz da, zira Kefe Eyaleti hükmünde Anadolu toprağı sayılır, Rumeli tarafı karşı Kırım ülkesidir.

Kırım ile bu Ada-yı Şahî aralarında 18 mil Karadeniz akar boğazdır. Ondan içeri 5 mil kuzey tarafına Çoçka Burnu ve Kilisecik Burnu arasında Azak Boğazı vardır.

Bu Taman'm Ada-yı Şahî yurdu gayet verimli yerlerdir ki 1 kile tohumu 100 kile verir, ama darısı 150 kile verir bir verimli bitki yurdudur.

Allah'ın hikmeti bu ada içi bir saat düzlük geniş ovalar, bir saat gollükler ve bayırlardır. Göllerinde çeşit çeşit ördekleri, kazları, kuğuları, balıkçılları, sürhâb ve karabatakları, saka kuşları ve nice çeşit av olunur avlakları var. Ve 70 çeşit balığı meşhur ve hesapsızdır. Kısacası bu Ada-yı Şahı övgüye muhtaç olmayan verimli ülkedir.