Ulu Cami

Seyahatnâme’de Ulu Cami

Bunlardan meşhur ve kalabalık cemaatle dolu Ulu Cami eski mabettir. Bir yanından bir yanma boyu 400 ayaktır. Ve kıble kapısından mihraba dek arzı zergerdan ayak ile tam 100 ayaktır. İçinde 32 adet dört köşe ayak vardır ve 32 amelî ayaklar da kıble kapısı duvarındadır. Toplam 64 sütun üzere toloz kemerler üzerine yapılmış büyük bir camidir. Ama mihrap üzerinde olan kubbe göklere yükselmiştir ki diğer kubbelerin imamesidir.

Bu camide dört mezhebin mihrabı vardır. Bu yüksek kubbede Hanefî mihrabı üzere yazılan tarih budur:

"Emera bi-imareti hâze'l-buk'ati Mevlânâ es-Sultanü'l-a’zam el-melikü’l-mansûr seyfü'd-dünyâ ve'd-dîn Sultan Kalavun ve e’azze ensâruhu." Ve bu tarihin üstünde:

"Bismillâhirrahmânirrahîm"

Bunun da üstünde bir daire içinde Süleyman mührü içinde İhlâs-ı şerif yazılmıştır. Mihrap ve minber eski tarz öyle sanatlıdır ki övgüsünde dil acizdir. Müezzin mahfili sanki yüzük mühür gibi bir kürsüdür.

12 adet kapısı vardır. Bu camiin sol tarafı bölünüp yol olmuştur ama herkes yine nalınlarını çıkarıp geçerler ve cemaat kalabalık orada yine ibadet ederler, ama yoldur. Yolun öte tarafı kadınlar için bölünmüştür, orada ibadet ederler.

Bu camiin mihrabının sol tarafında duvar dibinde Hazret-i Zekeriyya aleyhisselâm medfundur. Dört tarafı nakışlı yeşil atlas örtü ile örtülüdür, büyük ziyaretgâhtır. Avlusu beyaz ham mermer ile döşenmiş bir cilâlı alandır. Boyu ve eni 200 ayaktır. Ve dört tarafında yan sofalarında (—) adet sütun vardır, üzerleri toloz kubbelerdir. Bu yapılar baştan başa kireç sıvalıdır, kurşunlu değildir.

Ulu minare bu avlunun batı tarafı köşesinde dört köşe ve üç tabaka bir minaredir, göklere doğru uzayıp gitmiş bundan yüksek minare yoktur.

Avlu etrafında (—) adet kapı vardır. Camiin kıble kapısı üzerinde yazılı olan tarihtir ki beyaz mermer üzerine iri yazı ile yazılmıştır:

Lekad kâne Mahmuden lemâ yertâcilen,
Yâ bi'l-fi'li'l-mükerremâti bidûdi mu'addemâ,
Benâ camian lişehballâhi muhlisan,
Ve tâlibü rıdvânillâhi hûkınâ,
Yu'avvizahullâhul-kerîmü bifazlihi,
Kusûren bi-cennâti'n-na'îmi sükkenâ
Bidevieti zıllillâhi asrahu,
Neslü benî Osman fi'l-mescidi ve'l-bina
Min Muradı selâtini’l-vücûdi min gaden,
Makâmu hamâhu'l-ka'beti'l-cûdi mâi sinâ,
Fetûbâ lehufîm â benâhu müverrihan,
Bena'l-mescide'l-meşhure Mahmud sena. Sene 1032

Bu tarihten aşağı:

Hazâ bina-yı Sadna'zam Husrev Paşa yesserallâhu mâ yeşâ yazılmıştır.