Ana sayfaEvliya Çelebi SeyahatnâmesiUmre Makamı (Hudeybiye)
ORTADOĞU & ASYA & AFRIKA

Umre Makamı (Hudeybiye)

Evliya Çelebi’nin Seyahatnâme’de bu durak için aktardığı tarihî anlatı.

Seyahatnâme’de Umre Makamı (Hudeybiye)

Bu mahalle bütün hacılar gelip yüklerini yıkmadan konarlar. Bir derenin içinde yapılmış 10 kadar fukara hanesi ve 10 kadar dükkânları vardır. Bütün Mekke halkı bu mahalle dek hacıları karşılamaya çıkarlar ve ihramın şartlarına göre rehberlik ederler.

Öncelikle burada Resulullah'ın sünnetine uyarak mutlaka gusletmek [yıkanmak] gerekir.

1073 tarihinde Mısır Valisi Ömer Paşa hazretleri "Bütün hacılar yıkansın" diye büyük bir bürke yapmış ki içinde gemiler gezse mümkündür ve ayanı kibar için pek çok kubbe kubbe gusülhaneler, abdesthaneler ve bir mükellef kubbeli sebilhane ve dinlenme yerleri yapmıştır. Vakıfları tarafından sığır dolapları ile sular çekilip derya gibi havuzu su dolar, büyük hayrattır. Allah sonunu hayır eyleye.

Bu mahalle gelince birinci şart: Önce Medine-i münevvere yakınında Ali Kuyusu'nda ihram giyip "özürlüyüm" diye üç vakit namazdan sonra bütün elbiselerini giyip cinâye kurbanı .ederim diyen kimse bu mahalde elbette yıkanmalı, daha sonra bu bürke kenarında Hazret-i Ali Musallâsı'nda iki rekât namaz kılmalı, sünnettir. Bundan sonra pire ve kehle öldürmeyip tırnağıyla kaşınmamak sünnettir. Dedikodu, kavga ve adam öldürmek haramdır ki, "... Günah sayılan davranışlara yönelmek, kavga etmek yoktur" [Kur'ân, Bakara, 197] âyeti inmiştir.

Eğer gusletmezse [yıkanmazsa], abdest almak da farzdır. Medine'de Ali Kuyusu'nda üç türlü niyet etmeli, burada tekrar yıkamp ihrama girince "Neveytü'l-umrete ve ahremtü lillâh" diye.

Eğer yalnız hacca niyet ederse "Neveytü'l-hacce ve ahremtü lillâhi ta'âlâ" diye.

Eğer kırâna niyet ettiyse yine burada "Neveytü'l-umrete ve'lhacce ve ahremtü bihimâ lillâhi ta'âlâ" diye.

Sonra seğirte seğirte bir saatte Kâbe-i şerife gide. Birinci farz olan tavâf-ı kudûma gide, zira yaşlıya, gence ve zengin kadınlara tavâf-ı kudüm farzdır. Mekke'den gücü yettiği kadar bu umreye gelip gitmek (—) kaç kere gelirse o kadar hac sevabı bulup hac tamam olur, zira bu umre hakkında Cenâb-ı Bârî Kur'ân-ı aziminde, "Allah için haccı ve umreyi tamamlayın" [Kur'ân, Bakara, 196] buyurmuştur.

İster yaya ve ister atlı birkaç kere umre etmek (—) (—) şartı ihram giymektir ve rüknü tavâf-ı kudüm etmektir. Ama vacibi Safâ ve Merve arasında sa'y eylemektir. Başını yülütmek ve saçını kısaltmak vaciptir. Arafat'tan dönüp Mine'de kurban kesip son tavafta tıraş olup saçını kısaltmak o zaman vaciptir. Eğer tıraş olmam saçlı olurum, dersen o da sünnettir.

Bu Umre'de yolun iki tarafında 2 adet büyük mil vardır. Her milin üzerinde 3 adet küçük kubbeler vardır. Tarihi kûfî hat ile: "Benâ Hazret-i Ebâ Bekri's-sıddîk" diye yazılmış kırık hattır. Ama acele ile geçildiğinden bu tarih ve Ömer Paşa'nın bürkesi tarihi yazılmadı. Bu millerden içeri giren, Mekke-i mükerreme haremine girmiş olur. Bu millerden içeri bir adam ölse Kâbe'de ölmüş gibi olur. O Hazret-i Ebubekir milleri Mekke sınırı işaretidir.

Daha sonra bu mahalde bütün hacılar Mekke'ye gidip Hüseyin Paşa hazretleri büyük alay ile Mekke mollası (—) Efendi ile atbaşı beraber dalga dalga, bölük bölük önce Şam Emirü'l haccı Hârmûş Paşa ve Şam askeri, daha sonra paşa askeri eski kanun üzere düzenli geçer.

Metin ve kaynak notu

Bu tarihî anlatı, kullanıcı tarafından yeniden yayınlama izni bulunduğu beyan edilen “Evliya Çelebi Seyahatname Haritası” kaydından aktarılmıştır. Metindeki dönem dili, tarihî görüşler ve ifadeler Evliya Çelebi’nin anlatı dünyasını yansıtır; güncel bilgi olarak değerlendirilmemelidir.

Orijinal harita kaydı ↗