Valiva (Valjevo)

Seyahatnâme’de Valiva (Valjevo)

Eski zamanlarda kalesini Gazi Porça feth edip temelinden yıkmış, ama bu şehrin yapıcısı Destpot Kraldır. İsimlenmesi sebebi, Sırp dilinde Valiva demek (—) (—) (—) (—) demektir. Bu güzel kasaba Semendire Sancağı toprağında beylerin hâssıdır. Voyvodası hâkimdir ve 150 [127b] akçe kazadır, ama ara sıra Belgrad mollalarına sadaka olunur. Tamamı (—) adet nahiye köylerinden 3 kese geliri olur. Yeniçeri serdarı, kethüdayeri ve dizdarı yoktur.

Tamamı 6 mahalle ve 870 adet tek ve iki katlı, kiremitli ve şindire tahta örtülü bağlı, bahçeli ve bol akarsulu mamur güzel evlerdir.

Ve tamamı 11 adet mihraptır. Evvelâ çarşı içinde (—) camii (—) (—) (—) (—) (—) (—) (—) (—) (—) Bunlardan başka mahalle mescitleridir.

Ve 2 adet derviş tekkesi, 3 adet ebced okuyan sıbyan mektebi, 2 adet hanları, bir adet basıkça hamamcığı, 100 adet dükkânları ve mükellef kahvehaneleri var, ama meyhane ve bozahaneleri yoktur. Kış günü kar ve buz haneleri çoktur. Han yakınında bir ağaçlık ve gölgelik içinde bir iç açıcı yeşillik yerde namazgâhı var ki yazda kışta bu musallanın zeminine asla güneş tesir etmez. Sanki Konya şehrinin Meramadır ki bu açık mabetgâh bir büyük şehirde yoktur.

Bu kasabanın ortasından Kolıpare Nehri akar. Bazıları şaka için Kulampara suyu derler. Çaçka Dağlarından doğup Sava Nehri ne karışır bir küçük tatlı akarsudur. Anılan Namazgâh tarafından çarşıya ve hamama bu nehir üzerindeki ağaç köprüden geçilir. Gerçi küçük kasabadır, ama suyu ve havası hoş bir şirin yerdir. Burada hanedan sahiplerinden Namazgâh yakınında tâcir Hacı İbrahim velinimettir.