Vişigrad (Vişegrad)

Seyahatnâme’de Vişigrad (Vişegrad)

Latincede Vişe (—) (—) derler, grad kale demektir. Nemse dilinde ismi (—) (—), Macarcada adı (—) (—) dır, ama halk arasında bozulmuş söylenişiyle Vişigrad derler. Menûçehr evlâtlarından Grand Ban yapısıdır. Hatta Grand Ban İskender tacını Acem diyarından birlikte getirip bu kale içine saklamıştır.

O taç sebebiyle bu kale imar olup büyük şehir olur. Daha sonra nice kraldan krala geçip sonunda 951 [1544] tarihinde, Sultan Süleyman zamanında Budin Veziri Yahya Paşazâde Mehmed Paşa başına derya gibi asker toplayıp Budin'den [28b] balyemez toplar getirip bu kaleyi döve döve yıkıp aşağı kaleyi aman ile fetheder, bütün kâfirler yukarı iç kaleye kapanıp cenge devam ederler.

Sonunda Serdar Mehmed Paşa yukarı kaleye top çekmeye başlayınca kâfirler bu hâli görüp korkularından 10. günde bu kaleyi vere ile verip anahtarları serdara teslim ederler. Kâfirler kaleden çıkarken İskender tacını hisar içinde unutup yine kaleye girip tacı almak isterler. Yeniçeriler kâfirleri yine kaleye komayıp tekrar cenge başlayınca yeniçeriler bütün kâfirleri kılıçtan geçirirler. Kaptanını Serdar Mehmed Paşa yeniçeri elinden güçlükle kurtarıp kale anahtarlarıyla kaptanı saadetlü Süleyman Han'a müjde gönderir. Vişigrad Kalesi bu şekilde fetholup hâlâ Süleyman Han yazımı üzere Budin Eyaleti'nde Üstürgon Sancağı toprağında voyvodalıktır ve Ustürgon niyabetidir. Müftüsü, nakibi ve kethüdayeri yoktur, ama Budin yeniçerisi serdarı, kale dizdarı ve 300 adet hisar eri vardır.

Vişigrad Kalesi'nin şekli

Tuna Nehri kenarında göklere doğru yükselmiş bir kırmızı yalçın kanara heybetli kaya üzerinde beşgen şekilli bir yontma taş, savaş kalesidir. Budin, Eğri, Kanije ve Ustolni-Belgrad ovaları ve serhadlerinde benzeri meğer Şikloş Kalesi ve Ustürgon Kalesi ola, böyle bir sarp ve yüksek bir hisardır. Sanki Tuna Belgrad'ının iç kalesi gibi Tuna kenarında bir burunda yapılmış bir şeddadi sağlam sur ve dayanıklı hoş bir kaledir.

İç kalesinin kuzey tarafa bakan bir küçük kapısı var ki gökyüzüne doğru baş uzatmış kapıdır. Aşağı hisar varoşundan bu kapıya bir okçu ok yetiştirmemişlerdir. Ta bu derece yüksek bir kaledir. Gerçi bir kapıdır, ama üç kat dolama demir kapılardır.

Hisar içinde 70 kadar şindire tahta örtülü evleri, Süleyman Han'ın bir küçük camii, tahıl ambarları, cebehaneleri, 7 adet sağlam kulesi ve beden dirsekleri vardır. Başka han, hamam ve çarşı pazarlan yoktur. Eskinin ustası bu iç kalenin Tuna tarafında sert bir kayayı oyup aşağı Tuna Nehri'ne inecek bir su yolu etmiş ki ibret vericidir. Ama hâlâ suları sarnıçlardır ki yağmur suyundan toplanır. Yine de ileri gelenler her zaman saka beygirleriyle aşağı Tuna'dan taşıyıp içerler.

Bu kale Süleyman Han ile Mihaç'ta cenk eden Lagoş Kral'ın hazinegâhı idi, zira sarp kale olmak ile bütün hazine ve İskender tacı burada durur idi.

Sonra bu kale fetholup İskender tacını bu kaleden kaldırıp Budin Kalesi'ne koyup 3 sene durdu. Taç ilk başta İskender'indir, ondan Enûşirvan'a geçen taca Osmanlı malik olur. Daha sonra Süleyman Han Nemse ile dost olup İskender tacını Nemse çasarına hibe eyleyip Zirin ve Beganoğulları elinden nice yüz pare kaleleri alır. Süleyman Han Sigetvar Kalesi'ni fethederken merhum olur. Hâlâ taç Nemse çasarları elinde kaldı. İnşaallah Gorona tacı şekli yerinde anlatılır.

Vişigrad Varoşu'nun şekli

Aşağı hisarı Tuna kenarında çevresi sarp, sağlam kaledir. Her tabyaları birer çeşit İskender Seddi'dir ve (—-) adet kapısı var. Ve 3 Müslüman mahallesi ve 2 adet kefere mahallesi vardır. Tamamı 450 adet bahçeli, geniş, tahta örtülü evlerdir, ama kârgir yapılı haneleri azdır.

Ve (—) adet mihraptır. (—) Camii (—) (—) (—) Geri kalanlar mahalle mescitleridir. 1 medresesi, 3 adet sıbyan mektebi, 2 adet derviş tekkesi, 1 adet misafir hanı, 1 adet hamamı ve 50 kadar dükkânı vardır.

Bu varoşun etrafı bağ, bahçe ve gül-i gülistandır ve halkı gayet şahbaz, cesur ve yiğitlerdir. Hatta gazileri gemilere binip bu kalenin karşısında İpol Nehri ve Gara Nehri suları içine gemilerle girip ta Leve Kalesi ve Novigrad Kalesi altlarından esir alırlar, bir alay mücahit gazi yiğitleri vardır.