Yeniköy

Seyahatnâme’de Yeniköy

Sultan Süleyman Han fermanıyla mamur olduğundan Yeniköy derler. Ancak deniz kıyısında 3.000 mamur haneli, bağ ve bahçeli süslü yeni şehirdir. Galata naibi hükmünde subaşısı, yeniçeri serdarı, çavuşu ve yasakçıları vardır, zira halkı tamamen inatçı Trabzonlu kavmidir. Halkı gayet zengin tüccarlardır. Birer Mısır hazinesine sahip kalyon, şayka ve karamürsel sahibi kefere reisleri var. Bundan dolayı kale gibi mamur saraylardır. Burada 3 Müslüman mahallesi ve 7 kefere mahallesi vardır. Yahudi'den asla belirti yoktur, burada otursa öldürürler, çünkü Laz halkı ile Rum keferesi Yahudi'yi asla sevmezler.

Bu şehir içinde üç cami var. Deniz kıyısında Kaptan Halil Paşa Camii, gayet şirindir, (---) camii. Bunlardan başka mescitlerdir.

Yeniçeri Ocağı avcıları Istıranca dağlarında avladıkları sığınların, karacaların ve tablalıların etini bu Yeniköy'e getirip padişah için pastırma yapıp Hacı Ömer hanesi önündeki yeşillik alanda terbiye ederler, zira bu kasabanın suyu ve havası tatlıdır.

Burada bir hamam, bir han, bekar odaları, 200 dükkanları vardır. Yüz kadar hemen deniz kıyısında peksimetçi işlikleri vardır, çünkü Karadeniz'e ve Akdeniz'e giden bütün gemilerin kaptanları peksimeti Galata'dan ve bu Yeniköy'den alırlar. Bundan dolayı peksimetçi işlikleri çoktur. Dağları ve hayırlarında 9.000 bağları vardır. Bade-i nabı (saf içkisi) harabatiler arasında övülür ancak Allah yanında yerilmiştir.

Burada medrese, bedesten ve kale yoktur ancak tüfek atar askerisi çoktur, zira bir kere (---) tarihinde, Kurban bayramında Kazak, Karadeniz Boğazı'ndan 300 parça şayka ile gelip bu kasabadan bin adam esir, beş Mısır hazinesi mal ve bu kadar değerli eşya alarak korkusuz ve çekinmeden rahatlıkla cehennem yurtlarına gittiler. O zamandan beri bu şehirde Yeniçeri Ocağı'ndan bir oda kolluk eder. Her gece bostancıbaşı kayığıyla gelip kollayıp gözetir. O zamandan beri IV. Murad Han kanunudur. Karadeniz Boğazı dışında Terkoz Kalesi'nde ve Uskumru Çayırı'nda bütün yeniçeri oturakları ve korucuları çadırlarını kurup altı ay muhafaza beklerler. [138a]