Zihne (Nea Zichni)

Seyahatnâme’de Zihne (Nea Zichni)

İsimlenme sebebi, Siroz Kral kızı Zihne adlı [218b] bir melike yaptığından onun ismiyle isimlenip Zihne derler, ama imlada "Zihne" ve "Zıhne" yazılır.

Nice kraldan krala geçmiş eski bir belde olup sonunda 776 [1374/5] tarihinde Gazi Hüdavendigar asrında Gazi Evrenos, Rumeli kafirlerinin elinden zorla almıştır. Hala Rumeli Eyaleti'nde Selanik Sancağı toprağında her türlü vergiden muaf Sultan Süleyman Han evkafında hakimi mütevellidir.

150 akçe payesiyle şerif kazadır. Ve nahiyesi (---) adet mamur köylerdir. Başka hakimleri yoktur. Kalesi, şehrin aşağı güney tarafında iki yanı kendinden hendekli, cehennem kuyusu gibi çukurlu, topraklı bayır üzerinde bir sivri burunda güzel bir suru var, şeddadi taş yapı, küçük ve ince bir kaleciktir. Fetihten sonra yıkıldığından dizdarı ve hisar eri yoktur.

Zihne şehri varoşunun anlatılması: Bu belde tamamen cehennem çukuru gibi uçurum ve bayırlı, tehlikeli ve korkunç yerlerde, bir kırmızı topraklı, cihannüma, yüksek zeminde 2 adet yüksek mahalledir. 200 adet kiremit örtülü altlı ve üstlü, kargir yapı evlerdir. Bütün bu güzel evleri birbiri üzere yapılmış olup daracık havlılı hanelerdir. Hatta bazı evlerin ölü yıkayacak yerleri yoktur, küçük küçük haneciklerdir.

Ama bunlardan hanemiz sahibi Emir Molla Çelebi'nin hanesi, mütevellisi ve mahkeme hanesi genişçe ve büyük hanelerdir.

Bütün anayolları daracık ve iniş yokuştur. Asla araba giremez garip ve acayip sarp yerdir ki insanın yerleşip yaşayacağı yer değildir. Ancak Süleyman Han vakfı olup muaf ve müsellem yer olmak ile günden güne mamur olup şenlenmektedir. Zira ovası geniş ve bereketli yerdir. Dağlarında yer yer bağları vardır.

Şehrinin yapıları: Tamamı (---) adet selatin cami vardır. Bunlardan Eski Cami, Sultan Bayezid-i Veli'nindir. Eski tarz, kiremit ile örtülü mamur bir camidir.

Ve 1 adet mahalle mescidi var, ama cami olmaya elverişli bir geniş ibadetgahtır. Ve 1 medresesi, 1 adet sıbyan mektebi ve 1 adet derviş tekkesi vardır. Ve Eski Cami önünde 1 küçük basık hamamı olup 2 adet de tüccar hanı vardır.

Ve 50 adet esnaf dükkanı olup bedesteni, çeşmeleri ve sebilhaneleri yoktur. Ama suyu ve havası gayet hoş olduğundan mahbüb ve mahbubesi gayet çoktur.

Beğenilenlerinden: Zihne'nin kasesi ve bardağı meşhurdur, zira toprağı o kadar hoştur. Sanki Limni Adası'nda bulunan tin-i mahtum gibi toprağı olup Çin kasesi gibi kase ve testileri olup vilayet vilayet hediye gider. Hatta halk dilinde darb-ı mesel olmuştur ki:

Her şehrin bir memduhu var Zihne'nin bardak,
Serez 'in güzeli çoktur evleri çardak,

diye halk dilinde söylenir.

Ama halkı gayet garip dostu adamlardır. Hepsine Hak uzun ömür verip iki dünya saadeti sahibi olalar.