Kale

Yer hakkında

Kale hakkında

Çanakkale, Türkiye'nin Çanakkale ilinin merkezi olan şehirdir. Anadolu'nun kuzeybatısında, Çanakkale Boğazı'nın güneydoğusunda yer alır.
İl merkezinin nüfusu Aralık 2025 itibarıyla 208.613'tür. Çanakkale il merkezinin deniz seviyesinden yüksekliği 2 metredir.

Antik çağdan kalan Troya kalıntıları il sınırları içerisindedir. Bölgede ilk yerleşim yaklaşık 6.000 yıl öncesindeki Bakır Çağı'na dayanır. Fakat bu dönemde şehrin kimliği ve yaşayan insanların özellikleri hakkında pek bir şey bilinmemektedir. Yapılan kazı çalışmaları ve çeşitli araştırmalara göre, bölgedeki ilk kalıcı yerleşim izi Kumtepe civarında bulunmuştur. MÖ 4.800 - 4.000 arasına tarihlenen Kumtepe Höyüğü, bu tarihten sonra da çeşitli yerleşim izleri içeren tabakalara sahiptir. Bölgedeki kazılar ilk olarak 1934 yılında Cincinnati Üniversitesi'nden J.L. Caskey ve J. Sperling tarafından yapılmıştır. MÖ 3000 yılında kurulan Troya geçirdiği depremden sonra MÖ 2500 yılında yıkılmıştır.

Sonraki yüzyıllarda çeşitli göçlerle kavim dengesi değişen ale bölgesi, MÖ 7. yüzyılda Lidyalılar'ın hâkimiyetine girmiştir. MÖ 6. yüzyılın ortalarında bölgede Pers egemenliği başlamıştır. Perslerin önemli imparatorlarından I. Darius ve I. Serhas bölgeyi stratejik bir nokta olarak görüp burayı ellerinde tutmayı amaçlamışlardır. Yunan tarihçi Herodot'a göre Çanakkale Boğazı üzerinde Avrupa'ya geçmek için ilk köprüyü yapan I. Serhas'tır. MÖ 386'da Spartalılar ile Persler arasında yapılan Kral Barışı sonucu Persler bölgede hâkimiyetini güçlendirdi. MÖ 334 yılında Makedonya Kralı Büyük İskender bu bölgeyi Perslerin elinden almak istiyordu. Bu amaçla Çanakkale Boğazı'nı geçerek bugünkü Karabiga yakınlarındaki Kocabaş Çayı (Granikos)'nda iki ordu birbiri ile karşılaştı ve Granikos Muharebesi'nde aldıkları büyük bozgun karşısında Persler bölgeyi Büyük İskender'in hâkimiyetine bırakarak bölgeden çekilmek zorunda kaldılar. Ancak İskender'in ölümü üzerine bölgeyi ünlü komutanlarından Antigonos yönetmeye başlamıştır. O da uzun süre yönetemeden Balkanlardan gelen Kelt kökenli Galatlar, bölgeye yerleşmişlerdir. MÖ 133'te Bergama Kralı III. Attalos'un vasiyeti üzerine Roma hâkimiyetine giren Çanakkale, sonrasında Asia eyaletine bağlanmıştır. Roma İmparatorluğu'nun 395'te Doğu ve Batı diye ikiye ayrılmasından sonra, bölge daha sonra Bizans adıyla anılacak olan Doğu Roma İmparatorluğu'nun hâkimiyetine girmiştir. İmparator Justinian modern Eceabat yakınlarındaki Sestos bölgesinde boğazın kontrolünü sağlamak amacıyla kale inşa ettirmiştir. Bölgede ilk Türk hâkimiyeti 11. yüzyıl sonlarında ünlü deniz komutanı Çaka Bey'in seferleri ile başlamıştır. Sonrasında Karesi Beyliği ile devam eden Türk hâkimiyeti, 1361 yılında beyliğin savaşsız bir şekilde Osmanlı İmparatorluğu'na katılması ile bölgede yaklaşık 6 asır sürecek bir Osmanlı dönemi başlamış oldu.

İlin eski merkezi Biga olup Cumhuriyet döneminde, Çanakkale Savaşlarında kazanılmış olan zaferlerden dolayı ilin ismi ve merkezi Çanakkale olarak değiştirilmiştir. İlin isminin kökeni ise yörede çok gelişmiş olan çanak-çömlek zanaatinden gelir. Şehrin iki simgesi hâline gelen Kale-i Sultaniye ile çanakçılık özdeşleşince de şehir "Çanakkale" olarak adlandırılmaya başlanmıştır. 1452 yılında Fatih Sultan Mehmet, Papalık Devleti'nin Bizans'a yardımını engellemek ve Çanakkale Boğazı'nın kontrolünü sağlamlaştırmak amacıyla boğazın en dar yeri olan Kilitbahir köyünde Kilitbahir Kalesi'ni yaptırmıştır.

Çanakkale 1915 senesinde Osmanlı Devleti ile İtilaf Devletleri arasında Çanakkale Savaşları'na sahne oldu. İtilaf Devletlerinin birleşmiş orduları deniz savaşında araç ve personel zayiatı vererek mağlup oldu ve boğazları geçemedi. Daha sonra İtilaf Kuvvetleri karadan çıkartma yaptılar. Kara savaşlarında Yarbay Mustafa Kemal'in başarıları sayesinde İtilaf Kuvvetlerinin ilerleyişi durdu, iki kuvvet birbirine üstünlük sağlayamadı ve karadan taarruz da başarısızlıkla sonuçlandı.

Çanakkale ve bağlı ilçeler tarihî ve doğal güzellikleri bakımından oldukça zengin olmasına rağmen, bölge beklenenden oldukça az turist çekmektedir. Turizme fazla yatırım yapılmamaktadır. Her yıl 25 Nisan'da düzenlenen Anzak Günü'nde Avustralya ve Yeni Zelanda'dan gelen binlerce turist genellikle Çanakkale Savaşları'nın yaşandığı Gelibolu, Truva Savaşı'na ev sahipliği yapmış Truva antik kenti ve Assos antik kenti'ne odaklanır. Yine Çanakkale'de bulunan Gökçeada ve Bozcaada turist çekmektedir.
Çanakkale'de 1963 yılından beri her yılın ağustos ayında Uluslararası Troia Festivali gerçekleşmekte, çeşitli sanatsal faaliyetler yapılmaktadır. Her iki yılda bir düzenlenen Uluslararası Çanakkale Bienali de Çanakkale ilinin kültür, sanat ve turizmine katkı sağlamaya aday bir etkinliktir.

İlin tek üniversitesi olan Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi'nin (ÇOMÜ) Çanakkale için özel bir önemi vardır. Şehir merkezi nüfusu 100.000 civarında olan Çanakkale'de üniversite öğrenci sayısı 47,897'yi, personel sayısı ise 3.000'i geçmektedir. Personel, ailesi ile hesaplandığında ise üniversitenin öğrenci ve aileler ile birlikte ilde 45.000 nüfusu oluşturduğu görülür. Ayrıca üniversite 12 fakülte, 20'den fazla yüksekokul ve enstitü ile ilin önemli kamu kurumu ve istihdam kapısıdır. Üniversite'nin her ilçede en az bir yüksekokulu bulunmaktadır. Çanakkale Fen Lisesi, Çanakkale Sosyal Bilimler Lisesi ve Vahit Tuna Anadolu Lisesi başlıca liselerindendir.

Ton TV - Çanakkale-Merkez: Karasal yayınlarını sonlandırmıştır sadece internet üzerinden izlenebilmektedir.
Boğaz TV - Çanakkale-Merkez: Sadece internet üzerinden yayın yapmaktadır.
Yerel radyo kanalları

90.8 | Radyo Mega17 - Çanakkale-Merkez
92.7 | Radyo Çanakkale - Çanakkale-Merkez
94.0 | Radyo Ton - Çanakkale-Merkez
95.8 | Boğaz FM - Çanakkale-Merkez
104.7 | Kampüs FM - Çanakkale-Merkez
88.0 | Radyo Pegai - Biga
94.2 | Biga FM - Biga
100.5 | Çan FM - Çan
Yerel gazeteler ve basın kuruluşları

Çanakkale Olay
Tekin Uğurlu Haber
İşte Çanakkale
Çanakkale Aynalı Pazar
Çanakkale Demokrat
Çanakkale Hedef Gazetesi
Çanakkale'nin Sesi
Kalenin Sesi Gazetesi
Boğaz Medya
Çanakkale İçinde
Troy Haber
Kalem Gazetesi

Şehir içerisinden dünyanın en uzun asma köprüsü olan Çanakkale 1915 Köprüsü'nü de kapsayan otoyolu ile D.550 ve D.200 kara yolları geçmektedir.
Çanakkale Havalimanı'ndan 2016'dan bu yana sık sık Ankara uçuşları yapılmaktadır. Eskiden İstanbul Atatürk Havalimanı'na da seferler yapılmaktaysa da artık sadece Ankara seferleri mevcuttur.
Çanakkale 15 Temmuz Demokrasi Otogarı, 31.694 m2 arsa üzerinde inşa edilmiş olup 3.153 m2'lik kapalı alanı vardır. 12 tane şehirlerarası, 11 tane ilçe peronuyla hizmet vermektedir. Şu anda hizmet verdiği binaya Çanakkale Otogarı ismiyle 15 Haziran 2011'de taşınmıştır. 2016'da ismi Çanakkale 15 Temmuz Demokrasi Otogarı olarak değiştirilmiştir. Çanakkale'den başta İstanbul, İzmir ve çevre iller olmak üzere Türkiye'nin pek çok iline direkt otobüs seferi bulunmaktadır. Ayrıca ilçelere giden yerel hatlar da otogardan hareket etmektedir.
Çanakkale Feribot İskelesi'nden her gün Eceabat ve Gelibolu'ya vapur, bazı dönemlerde ise Gökçeada ve Bozcaada'ya vapur ve deniz otobüsü seferleri yapılmaktadır.

Çanakkale'nin bazı merkezlere uzaklık bilgileri
Çanakkale-İstanbul: 315 Km
Çanakkale-Ankara: 666 Km
Çanakkale-İzmir: 315 Km
Çanakkale-Bursa: 270 Km
Çanakkale-Antalya: 700 Km
Çanakkale-Balıkesir: 200 Km
Çanakkale-Tekirdağ: 170 Km

Çanakkale Valiliği sitesi 21 Temmuz 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Çanakkale Belediyesi sitesi 23 Ağustos 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

Kale hakkında doğrulanabilir bilgiler

Kale, Çanakkale konumunda bulunan ve açık veri kayıtlarında “Kale” kategorisinde sınıflandırılan bir keşif noktasıdır. Bu sayfa, ziyaret öncesinde konumu doğrulamak ve yakın çevredeki diğer duraklarla birlikte bir rota oluşturmak isteyen gezginler için hazırlanmıştır.

Kale nerede?

Konum Çanakkale il sınırları içindedir. Harita noktası 40.2341053, 25.8988942 koordinatlarıyla gösterilir. Yol koşulları ve giriş düzeni zamanla değişebileceğinden hareket etmeden önce güncel harita verisinin kontrol edilmesi önerilir.

Ziyaret öncesi planlama

Ziyaret süresini belirlerken mevsim, hava durumu, ulaşım biçimi ve yakın çevredeki diğer kültür veya doğa durakları dikkate alınmalıdır. Sayfadaki yol tarifi bağlantısı doğrudan kayıtlı koordinatı hedefler. Özel mülkiyet, ibadet düzeni, koruma alanı veya dönemsel giriş kısıtlaması bulunabileceği için sahadaki yönlendirmeler esas alınmalıdır.

Kaynak ve içerik yaklaşımı

Temel konum ve sınıflandırma bilgileri OpenStreetMap açık verisinden alınır. Wikipedia veya Wikidata eşleşmesi bulunduğunda ansiklopedik bilgi kaynak bağlantısıyla birlikte eklenir; uygun lisanslı fotoğraflar Wikimedia Commons üzerinden gösterilir. Doğrulanamayan tarih, ücret ve çalışma saati bilgileri otomatik olarak üretilmez.