Pessinus

Yer hakkında

Pessinus hakkında

Pessinus (Grekçe: Πεσσινούς veya Πισσινούς), tarihsel süreçte Frigya’nın en önemli dinsel merkezlerinden biri olmanın yanı sıra, günümüz Anadolu’sunun köklü antik kentlerinden ve piskoposluk merkezlerinden biridir. Yerleşim, Ankara-Eskişehir kara yolu üzerinde Sivrihisar'ın 16 km güneyindeki Ballıhisar'da bulunmaktadır.
Yerleşim, İç Anadolu platosunda, deniz seviyesinden yaklaşık 950 metre yükseklikte, Sakarya Nehri'ni besleyen yan vadilerden birinde kurulmuştur. Günümüzde Eskişehir’in Sivrihisar ilçesine 13 kilometre mesafede bulunan Ballıhisar köyü, antik Pessinus kentinin kalıntıları üzerine yayılmıştır. Kent, Roma Katolik Kilisesi hiyerarşisinde ünvan piskoposluğu (titular see) statüsünü günümüzde de korumaktadır.
Friglerce Kibele diye de adlandırılan ana tanrıçanın bulunduğu en önemli tapınma yerlerinden biri olarak bilinmektedir. Gökten inen tanrıça idolünün (büyük olasılıkla bir meteor olan siyah taşın) bulunduğu yerdi. Romalılar, Kartaca'ya karşı olan savaşı kazanabilmek için bu taşı MÖ 204 yılında Roma'ya götürmüşler ve bunu Magna Mater (Ulu ana) diye adlandırmışlardır.
Pessinus ana tanrıça için yapılmakta olan törenlere sahne olmuş ve o dönemlerde kendini ana tanrıçaya adayanların merkezi konumuna gelmiştir. Erkeklerin kendilerini ana tanrıçaya adamak için Pessinus'ta erkeklik organlarını kestiği bilinmektedir.

Merdivenli tiyatronun önünde yer alan sütunlu meydanın imparatorluk kompleksinin bir parçası olduğu düşünülmekteydi. Ancak bu görüş, söz konusu yapıyı MÖ 2. yüzyılın sonlarına tarihlendiren Verlinde tarafından reddedilmiştir. Sıvanmış kireçtaşından (stucco lustro) inşa edilen kompleksin mimarisi, Miletos'taki Eudemos Gymnasionu (MÖ 3. yüzyılın sonları) gibi Hellenistik dönem palaestralarının üslubunu yansıtmaktadır. Miletos'taki bu yapıyla büyük benzerlikler gösteren Pessinus'taki meydan, Verlinde tarafından Rodos tipi bir peristyle sahip bir quadriporticus—yani kuzeyinde yüksek (İon düzeninde) bir sütun dizisi, diğer üç kanadında ise Dor düzeninde daha alçak sütunlar bulunan bir alan—olarak rekonstrue edilmiştir. Quadriporticus, doğudaki burun üzerinde yer alan ve Erken İmparatorluk Dönemi tapınağının öncülü olan Hellenistik akropolün (sitadel) bir eklentisi niteliğindeydi.
Hellenistik Dönem'de bir saray ile gymnasionun (okul) aynı komplekste birleştirilmesi, Yunan dünyasında oldukça tipik bir olguydu. Radyokarbon arihlendirmeleri ve seramik analizleri, palaestranın (spor salonu) Geç Hellenistik Dönem'deki bir yangınla tahrip olduğunu göstermektedir; bu durum, işlevsel bir birim olarak sütunlu meydanın ömrünün kısa sürdüğüne işaret eder.
Quadriporticus yıkıldıktan sonra, alanın tapınaktaki gladyatör dövüşleri için kaplamasız bir arena olarak kullanılmış olabileceğinden, Erken Roma Dönemi'nde yeniden inşa edilmedi. MS 3. yüzyıla gelindiğinde ise alan; elips biçiminde yeni bir tiyatro ve anıtsal bir gömüt anıtına (heroon) sahip geniş, mermer kaplı bir meydan inşa edilerek anıtsallık kazandı. Bu nitelikli dönüşüm, güney ve kuzey uçlarına anıtsal zafer takı şeklinde kent kapılarının eklendiği cardo maximusun geçirdiği anıtsallaşma evresiyle de tam bir paralellik göstermektedir.

Anıtlardan edinilen bilgilere göre Pessinus; gymnasion, tiyatro, arşiv binası ve hamamlar da dahil olmak üzere pek çok kamu yapısına sahipti. Oluklar ve pişmiş toprak borular vasıtasıyla işleyen gelişmiş bir su tedarik sistemi de açığa çıkarılmıştır. Erken İmparatorlık Dönemi'nin en etkileyici kamusal inşası, ilk bölümü Augustus Dönemi'ne tarihlendirilen kanalizasyon/kanal sistemidir. Bu sistem, Pessinus’u kateten ve kentin ana kuzey-güney aksını (cardo maximus) oluşturan mevsimlik Gallos Nehri'nin sularını tutmak ve tahliye etmek amacıyla tasarlanmıştı. Kanal, MS 1. yüzyıldan 3. yüzyıla kadar sürekli genişletilerek nihayetinde yaklaşık 500 metre uzunluğa ve 11 ila 13 metre genişliğe ulaştı. Günümüze yalnızca seyircilerin oturduğu cavea bölümünün oturtulduğu alanın ulaştığı büyük tiyatronun tam olarak ne zaman inşa edildiği bilinmemekle birlikte, yapının Hadrianus Dönemi'nde onarıldığı veya süslendiği anlaşılmaktadır.
Tiberius'un hükümdarlığı döneminde inşa edilen diğer anıtsal yapılar arasında; kanalın kuzeybatı ucundaki bir tepe üzerinde yükselen ve eyalet İmparatorluk kültüne adanmış mermer peripteros planlı tapınak (Sebasteion) ile önünde tiyatroyla birleştirilmiş anıtsal bir merdiven (dinsel gösterilerin ve gladyatör dövüşleri gibi etkinliklerin gerçekleştirildiği bir orkhestra ile birlikte) yer almaktaydı. Vadinin daha aşağı kısmındaki sütunlu meydan ise Verlinde tarafından rekonstrue edilmiştir. Geçmişte bu yapının hatalı bir biçimde Tiberius Dönemi'ne ait olduğu kabul edilmekteydi; ancak yapılan araştırmalar, söz konusu anıtın Hellenistik Dönem'e (MÖ 2. yüzyılın sonu - 1. yüzyılın başı) tarihlendiğini ve tapınak kompleksinden önce var olan sitadel (akropol) ile çağdaş olduğunu ortaya koymuştur.

Demetrios (Demetrius): Yaklaşık 403 yılında ilk kez belgelenmiş, yaklaşık 405 civarında sürgüne gönderilmiştir.
Pius: 431 yılında görevde olduğu kaydedilmiştir.
Theoktistos (Teoctistus): M.S. 449–451 yılları arasında etkin kalmıştır.
Akakios (Acacius): 536 kayıtlarında geçmektedir.
Georgios (Georgius): Yaklaşık 600 yıllarında görev yapmıştır.
Ioannes (Johannes): 680 yılı kayıtlarında yer almaktadır.
Konstantinos (Constantinus): 692 yılında belgelenmiştir.
Gregorios (Gregorius): 787 yılı kayıtlarında adı geçer.
Eustratios (Eustratius): 879 yılı kayıtlarında mevcuttur.
Eusebios (Eusebius): M.S. 944–945 yıllarında faal olduğu bilinmektedir.
Genesios (Genesius): Bir mühür (sigillium) buluntusundan hareketle 10. yüzyılın ilk yarısına tarihlenmektedir.
Nikolaos (Nicolaus): 1054 yılı kayıtlarında belgelenmiştir.

Vincenzo Di Giovanni: 22 Mart 1901 – 20 Temmuz 1903 (görevdeyken vefat etti)
Emilio Parodi, C.M.: 27 Mart 1905 – 10 Ekim 1905 (daha sonra Sassari Başpiskoposu)
Isaac Hagian: 6 Mayıs 1905 – 1908 (görevdeyken vefat etti)
Constant-Ludovic-Marie Guillois: 31 Mayıs 1907 – 22 Ekim 1910 (görevdeyken vefat etti)
Antun Bauer: 20 Ocak 1911 – 26 Nisan 1914 (daha sonra Zagreb/Zagabria Başpiskoposu)
Robert William Spence, O.P.: 2 Mayıs 1914 – 6 Temmuz 1915 (daha sonra Adelaide Başpiskoposu)
José Alves de Mattos: 9 Aralık 1915 – 9 Nisan 1917 (görevdeyken vefat etti)
William Barry: 7 Nisan 1919 – 8 Mayıs 1926 (daha sonra Hobart Başpiskoposu)
Nicola Giannattasio: 24 Haziran 1926 – 24 Ağustos 1959 (görevdeyken vefat etti)
Gerald Patrick Aloysius O'Hara: 17 Ekim 1959 – 16 Temmuz 1963 (görevdeyken vefat etti)
Paul Joseph Marie Gouyon: 6 Eylül 1963 – 4 Eylül 1964 (daha sonra Rennes Başpiskoposu)
Gabriel Ganni: 2 Mart 1966 – 15 Ocak 1971 (daha sonra Basra/Bassora Başpiskoposu)
Makam, 1971 yılından bu yana münhal (boş) durumdadır.

Isaac Hagian: 5 Haziran 1905 – 1908? (emeritus/emekli başpiskopos olarak). Bu göreve atanmadan önce Ermeni Katolik Sebaste (Sivas) makamının ilk başpiskoposu (1892–1905) olarak görev yürütmüştür.

Pessinus hakkında doğrulanabilir bilgiler

Pessinus, Eskişehir konumunda bulunan ve açık veri kayıtlarında “Ören Yeri” kategorisinde sınıflandırılan bir keşif noktasıdır. Bu sayfa, ziyaret öncesinde konumu doğrulamak ve yakın çevredeki diğer duraklarla birlikte bir rota oluşturmak isteyen gezginler için hazırlanmıştır.

Pessinus nerede?

Konum Eskişehir il sınırları içindedir. Harita noktası 39.3314941, 31.5829747 koordinatlarıyla gösterilir. Yol koşulları ve giriş düzeni zamanla değişebileceğinden hareket etmeden önce güncel harita verisinin kontrol edilmesi önerilir.

Ziyaret öncesi planlama

Ziyaret süresini belirlerken mevsim, hava durumu, ulaşım biçimi ve yakın çevredeki diğer kültür veya doğa durakları dikkate alınmalıdır. Sayfadaki yol tarifi bağlantısı doğrudan kayıtlı koordinatı hedefler. Özel mülkiyet, ibadet düzeni, koruma alanı veya dönemsel giriş kısıtlaması bulunabileceği için sahadaki yönlendirmeler esas alınmalıdır.

Kaynak ve içerik yaklaşımı

Temel konum ve sınıflandırma bilgileri OpenStreetMap açık verisinden alınır. Wikipedia veya Wikidata eşleşmesi bulunduğunda ansiklopedik bilgi kaynak bağlantısıyla birlikte eklenir; uygun lisanslı fotoğraflar Wikimedia Commons üzerinden gösterilir. Doğrulanamayan tarih, ücret ve çalışma saati bilgileri otomatik olarak üretilmez.