Kayseri Kalesi

Yer hakkında

Kayseri Kalesi hakkında

Kayseri Kalesi Kayseri'de bulunan Türkiye'nin turistik kalelerinden biridir.

Kayseri tarihin her döneminde önemini korumuş, coğrafi ve stratejik konumu itibarıyla büyük akınlara ve işgallere maruz kalmış bir şehirdir.
Kayseri'nin bu özelliklerinden dolayı çeşitli kavimler ve devletler buranın müdafaası için birçok tedbir almışlardır. Bu tedbirlerden en önemlisi bugün şehir merkezinde bulunan Kayseri Kalesi'dir.
Şehir içinde Kayseri surları ve kalesi geniş bir alana sahiptir. Kayseri surları hakkında ilk bilgi Roma İmparatoru III. Gordian zamanına (MS 238-244) ait olan sikkelerde bulunmaktadır. Bu bilgilerden surların bu tarihte inşa edilmiştir bunun olduğu için
anlaşılmaktadır.
İkinci bilgi ise, VI. yüzyılın ilk yarısına aittir. Bizanslı tarihçi Prokopios, Kayseri'nin kuruluşunda yapılmış olan surun, birbirinden uzak tepeleri, bahçeleri ve meraları çevirdiğini ve şehrin evlerinin buraları doldurmadığını Bizans İmparatoru I. Justinianus'ın (MS 527-565) şehri koruyabilmek için eskiye nazaran daha dar yaptırdığını yani esas suru daralttığını belirmektedir.
Bu iki belge ve kayda göre Kayseri surları ilk olarak III. yüzyıl ortalarında inşa edilmiş VI. yüzyıl ortalarında daraltılmış ve tamir edilmiştir.
Surların bugün kalan bölümlerinin hangilerinin Roma, hangilerinin Bizans'a ait olduğu konusunda kesin bir kayıt bulunmamaktadır.
Kale günümüze kadar varlığını koruyan sonradan yapılan ekleriyle, tarihçilerin orta çağ diye adlandırdıkları bir devrin mimarisidir. XIV. yüzyılda inşa edilmiştir.
Şehir merkezinde iç kale ve onu çevreleyen surların meydana getirdiği dış kale olmak üzere iki kale bulunmaktadır.

İç kale ve surlarında Türk devri öncesine ait herhangi bir kitabeye rastlanmamıştır. İç kalenin kuzey yönünde bulunup "at meydanı" adı verilen yerin ayrıca bir sur ile çevrilmiş bulunduğu kalıntılardan anlaşılmaktadır. Bugün askeri deponun bulunduğu yerde bu surlardan kalan bir duvar parçası üzerinde dört satırdan ibaret kitabenin Türkçesi şöyledir: “Bu mübarek yapı, Keyhüsrevoğlu din ve dünyanın şefi, fetihler sahibi, dünya sultanlarının efendisi, sultanların büyüğü mü'minlerin emrinin buhranı, yüce Sultan Keykubâd'ın devrinde 621 (1224) yılında tamamlanmıştır”.
Her ne kadar bu metinde "bu kale" veya "kule" ve "küçük hisar" anlamına olarak "bu burç" gibi bir sözle kitabenin neye ait olduğu açıklanmamışsa da kalenin onarılarak veya genişletilerek yapılışına dair olduğu yeterince açıklanmaktadır.
Yine Sultan Alaeddin Keykubad devrine ait diğer bir kitabede ise kalenin haricinde olup at meydanı denen yere bakan burcun üzerindedir. İki satır halinde kain Selçuklu hattıyla yazılan kitabede ne tarih ne de fazla bilgi vardır. Alaeddin Keykubad'ın çoğu zaman Kayseri'de ikamet ettiği ve kalede tamir yaptırdığına bakılırsa adı geçen hükümdar tarafından yaptırdığı söylenebilir.
İç kalenin doğu ikinci kapısının iç tarafında 0.50x0.50 metre boyutunda Arapça üç satırlık bir kitabe yer almaktadır. M. Çayırdağ tarafından okunan bu kitabede “Dulkadiroğlu Nasıreddin Mehmed'in oğlu büyük Emir Hüsamî Hasan tarafından 814 senesinde yapıldı” yazar. Bu kitabenin tahrip edilen Birkaç kelimesi okunamamıştır. "H. 814/M.1411" yılında Dulkadirlilerin eline Kayseri Kalesi Dulkadiroğlu Nasıreddin Mehmed'in oğlu Hasan Bey tarafından tamir edilmiştir.
Karamanoğulları devrine ait olup iç kalenin güneye doğru açılan kısmını üzerinde bulunan mermer levha üzerine yazılmış iki satırlık kitabe, Farsça olup 1466'da kalenin 2. Mehmet'in emriyle Karamanoğlu Piramet'in tamir ettirdiği görülmektedir. İkinci kitabenin bulunduğu mermer levha güney doğu kulesindedir. Kitabe: “Murad Han'ın oğlu Mehmed bu mübarek kaleyi inşa etti. Mimar Yahya” ibaresi bulunmakta olup kitabenin noksan olması muhtemeldir.
İç kalenin güney kapısının batısında 0.75x0.60 metre boyutunda Arapça dört satırlık kitabenin sonunda bir kısım yok olmuştur. Kitabede: "Dalâlette bulunan Türkler, Kâbenin tahribi gibi Kayseri Kalesi'ni ve halkını istila ettiler. Davud'un oğlu büyük Emir Şeyh Çelebi çıktı” insanlarının hataların affeden kinini susturan” (Kur'an 3-134)... zamanında tamir oldu. Allah mülkünü devamlı eylesin... Aziz Şeyh Çelebi'nin oğlu Demir..." yazılıdır. Buna göre Davud oğlu Şeyh Çelebi Kayseri'yi işgalci olarak belirttiklerinden geri alarak kaleyi tamir ettirmiştir. Ona bu hizmetinde Şeyh Çelebi'nin oğlu Demir de yardım etmiştir. Kitabenin kaybolan kısmında Karamanoğlu Mehmed yazıyor olmalıdır.

Genel
Erciyes Gazetesi https://web.archive.org/web/20191003044633/http://www.erciyesgazetesi.com/
AKOK, Mahmut; Kayseri Şehri Tarihi İç Kalesi
Belediye Halk Kütüphanesi Şefliği; Kayseri Sancağının Topoğrafyası S.35-36-37
Büyükşehir Belediye Kütüphanesi; 16. yüzyıl Başlarında Kayseri Kültür Müdürlüğü Yayınları – 2, Kayseri, S.30-31
ÇELEBİ, Ömer; Kayseri İli Yakın Çevre İncelemeleri, Töyko Matbaası 3. Baskı, 1971
EDHEM, Halil; Kayseri Şehri (Hazırlayan Kemal GÖDE) Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, S.68-69
ERKİLETLİOĞLU, Halit; Osmanlılar Zamanında Kayseri, Kayseri Büyükşehir Belediyesi Kültür Yayınları No:5
Kayseri Turizm Envanteri; Kayseri İl Turizm Müdürlüğü Yayınları S.13
Kayseri Valiliği; Cumhuriyet'in 75. Yılında KAYSERİ, Plaka Matbaa, Kayseri 1998 S.170-171
KURU ÇAKMAKOĞLU, Alev; Fatih'ten Osmanlı Dönemine Kadar Kayseri'de Türk Devri Mimarisi, S.26-27-28
Milli Kütüphane; Vilayetlerimiz, Kayseri, Kanaat Kütüphanesi, 1933
SATOĞLU, Abdullah; Kayseri Ansiklopedisi, Başbakanlık Basım Evi, Ankara, S.239
SUBAŞI, Muhsin İlyas; Dünden Bugüne Kayseri, Se-Da Yayınları, Kayseri, 1994 S.71-72
YEĞEN, Ali; Kayseri'de Tarihi Eserler, İl Kültür Müdürlüğü Yayınları, Kayseri, 1993, S.82-83

Kayseri Kalesi hakkında doğrulanabilir bilgiler

Kayseri Kalesi, Kayseri konumunda bulunan ve açık veri kayıtlarında “Kale” kategorisinde sınıflandırılan bir keşif noktasıdır. Bu sayfa, ziyaret öncesinde konumu doğrulamak ve yakın çevredeki diğer duraklarla birlikte bir rota oluşturmak isteyen gezginler için hazırlanmıştır.

Kayseri Kalesi nerede?

Konum Kayseri il sınırları içindedir. Harita noktası 38.7211442, 35.4890147 koordinatlarıyla gösterilir. Yol koşulları ve giriş düzeni zamanla değişebileceğinden hareket etmeden önce güncel harita verisinin kontrol edilmesi önerilir.

Ziyaret öncesi planlama

Ziyaret süresini belirlerken mevsim, hava durumu, ulaşım biçimi ve yakın çevredeki diğer kültür veya doğa durakları dikkate alınmalıdır. Sayfadaki yol tarifi bağlantısı doğrudan kayıtlı koordinatı hedefler. Özel mülkiyet, ibadet düzeni, koruma alanı veya dönemsel giriş kısıtlaması bulunabileceği için sahadaki yönlendirmeler esas alınmalıdır.

Kaynak ve içerik yaklaşımı

Temel konum ve sınıflandırma bilgileri OpenStreetMap açık verisinden alınır. Wikipedia veya Wikidata eşleşmesi bulunduğunda ansiklopedik bilgi kaynak bağlantısıyla birlikte eklenir; uygun lisanslı fotoğraflar Wikimedia Commons üzerinden gösterilir. Doğrulanamayan tarih, ücret ve çalışma saati bilgileri otomatik olarak üretilmez.