Emirzeli

Yer hakkında

Emirzeli hakkında

Emirzeli (İmirzeli) Mersin ilinde bir ören yeridir.

Kilise I, üç kilisenin en büyüğü olup, muhtemelen üç nefe sahipti. Bunun nedeni, kısmen korunmuş olan güneybatıdaki narteksinden (ön avlu/giriş bölümü) naosa (ana ibadet alanı) üç girişin bulunmasıdır. Narteks iki katlıydı, bu da yan nefler üzerinde galeriler (emporeler) olabileceğine işaret etmektedir. İç mekanlardan hiçbir şey günümüze ulaşamamıştır; kuzeydoğuda ise ana apsis hala ayaktadır. Bu apsisin iyi korunmuş bir ikiz penceresi vardır ve pencerenin orta sütununu akantus yapraklarıyla süslenmiş bir başlık (kapitel) taçlandırmaktadır. Ana apsisin her iki yanında da apsislerle donatılmış yan odalar ve apsisin arkasında başka bir oda bulunuyordu.
Kilise II, en eksiksiz korunmuş olanıdır. Bu da, narteksi olan üç nefli bir bazilikadır. Duvarlar, harç dolgulu iki kabuklu küçük kesme taş tekniğiyle inşa edilmiş olup 55-60 santimetre kalınlığındadır. Binanın ölçüleri 14.3 × 29.3 metredir. Yapı, kuzeybatıya eğimli bir plato üzerine inşa edilmiştir; güneydoğu duvarının en az kısmı korunmuştur. Kuzeybatı duvarı dışında büyük ölçüde tahrip olmuş iki katlı narteksten, üç nefe üç giriş bulunuyordu. Üst katta, orta nefe açılan üç kemerli bir açıklık görülebilir. Naos'un (ana ibadet alanı) ölçüleri 13 × 15 metredir. Yan nefler, kemerli sütun sıralarıyla orta neften ayrılmıştır. Yan neflerin genişliği 3.0 metre, orta nefin genişliği ise 6.1 metredir. Sütunlar, sekiz büyük, bölümlere ayrılmamış yapraklı başlıklar (kapiteller) taşımaktadır. Orta nefin apsis önündeki bölümünde, ilk sütunda bir oyuk fark edilmektedir; bu da orada bir templon (ikonostasis) parçasının bulunduğuna işaret etmektedir. Yerde bulunan iki düşmüş taş blokta, bir yazıt ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΑΥΛΟΣ (Georgios Paulos)'u bağışçı olarak belirtir. Ancak bu kişinin kilisenin tamamını mı yoksa sadece templon gibi bir kısmını mı bağışladığı yazıttan anlaşılamamaktadır.
Narteksten gelen girişlerin yanı sıra, ana mekana sadece kuzeybatı duvarında bir kapı bulunmaktadır; tahrip olmuş güneydoğu duvarı yamaç tarafında yer alıyordu ve muhtemelen sadece pencereleri vardı. Apsisin etrafında dolaşan bir oturma bankı bulunuyordu; apsis cephesi pilaster (duvara gömülü sütun) başlıklarına dayanıyordu. Naos'un aydınlatılması, kuzeybatı duvarındaki üç pencereden, güneydoğu duvarındaki bilinmeyen sayıdaki pencereden ve muhtemelen bu yapıdaki kiliselerde yaygın olduğu üzere bir üst kat (clerestory) vasıtasıyla sağlanıyordu. Duvarlardaki kiriş deliklerinden, yan nefler üzerinde galerilerin (emporelerin) bulunduğu sonucuna varılabilir.
Kilise II'de, apsisin ötesine taşan ve yine iki katlı olan yan odalar oldukça dikkat çekicidir. Apsisin sağında ve solunda yaklaşık olarak dik açılı iki oda bulunur. Bu odalar, bir kemerle ikiye bölünmüştür. Kuzeydoğuya doğru her iki oda da yarım daire biçimli birer apsisle sonlanır. Ana apsisin arkasında ise her iki oda, dışarıya doğru kemerli bir açıklıkla bağlanan başka bir dik açılı odaya açılan kapılarla birleşir. Güneydoğu odasında, galeri katına çıkan bir geçidin kalıntıları görülebilir. Sağdaki odadan orta odaya açılan kapının üzerinde bir eşik bulunmaktadır; bu da burada da bir üst katın varlığını göstermektedir. Sağdaki odanın zemin katında sadece iki kafesli dar pencere, üst katında ise dikdörtgen bir pencere vardı. Soldaki yan odanın zemin katında bir kapı ve üst katında iki dikdörtgen pencere bulunuyordu.
1990'ların sonunda kiliseyi araştıran Türk Bizans uzmanı Ayşe Aydın, bazilikanın bir hac kilisesi olabileceğini öne sürmektedir. Sağdaki yan odanın bir kutsal emanetin saklandığı yer olması durumunda, hacılar kiliseye ana girişten girerek bu odada saygı gösterilecek nesnenin önünden geçip, ardından ya orta odadan ve onun kemerli çıkışından binayı terk edebileceklerdi ya da soldaki yan odadan ve kuzeybatıdaki yan neften oradaki kapıya ulaşabileceklerdi. Bu tür apsis yan odaları, Kilikya'da sadece birkaç örnekten bilinmekte olup, başka yerlerde sadece Suriye'den tanınmaktadır. Silifke yakınlarındaki Ayatekla (Meriamlik) kutsal alanındaki Thekla Kilisesi, 5. ve 6. yüzyıllarda bilinen bir hac yeri olması nedeniyle model olarak düşünülebilir. Ayşe Aydın, yapım teknikleri ve sütun başlığı formlarına dayanarak Kilise II'yi de bu döneme tarihlendirmektedir.
Kuzeydoğuda yer alan Kilise III'ten ise sadece bazı kapı söveleri dışında hiçbir şey kalmamıştır. Semavi Eyice, kendi çiziminde bu kiliseyi de narteksli ve öne çıkan apsis yan odaları olan üç nefli bir bazilika olarak yeniden yapılandırmaktadır. Çevresinde, Roma İmparatorluk dönemine ait lahitler ve khamosoryumlar (oyma mezarlar) içeren bir nekropolün kalıntıları görülmektedir.

Friedrich Hild, Hansgerd Hellenkemper: "Kilikien und Isaurien" (Kilikya ve İsaurya). Tabula Imperii Byzantini Cilt 5. Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften, Viyana 1990, ISBN 3-7001-1811-2, s. 249.
Semavi Eyice: "Einige byzantinische Kleinstädte im Rauhen Kilikien" (Dağlık Kilikya'da Bazı Bizans Küçük Kentleri), 150 Jahre Deutsches Archäologisches Institut içinde. Philipp von Zabern 1981, s. 208, ISBN 978-3-8053-0477-1.
Serra Durugönül: "Türme und Siedlungen im Rauhen Kilikien" (Dağlık Kilikya'daki Kuleler ve Yerleşimler). Asia Minor Studien Cilt 28. Rudolf Habelt, Bonn 1998, s. 35–41, ISBN 3-7749-2840-1.
Ayşe Aydın: "Emirzeli – eine hellenistische bis spätantike Siedlung im Rauhen Kilikien" (Emirzeli – Dağlık Kilikya'da Helenistik Dönemden Geç Antik Çağa Bir Yerleşim Yeri), Marburg, Tectum-Verlag 1999, ISBN 3-8288-0541-8.
Ina Eichner: "Frühbyzantinische Wohnhäuser in Kilikien. Baugeschichtliche Untersuchung zu den Wohnformen in der Region um Seleukeia am Kalykadnos" (Kilikya'daki Erken Bizans Konutları. Kalykadnos üzerindeki Seleukeia bölgesindeki konut biçimleri üzerine yapısal tarih araştırması) (= Istanbuler Forschungen Cilt 52). Wasmuth, Tübingen 2011, s. 126–161, ISBN 978-3-8030-1773-4.

Emirzeli hakkında doğrulanabilir bilgiler

Emirzeli, Mersin konumunda bulunan ve açık veri kayıtlarında “Ören Yeri” kategorisinde sınıflandırılan bir keşif noktasıdır. Bu sayfa, ziyaret öncesinde konumu doğrulamak ve yakın çevredeki diğer duraklarla birlikte bir rota oluşturmak isteyen gezginler için hazırlanmıştır.

Emirzeli nerede?

Konum Mersin il sınırları içindedir. Harita noktası 36.5427859, 34.1022867 koordinatlarıyla gösterilir. Yol koşulları ve giriş düzeni zamanla değişebileceğinden hareket etmeden önce güncel harita verisinin kontrol edilmesi önerilir.

Ziyaret öncesi planlama

Ziyaret süresini belirlerken mevsim, hava durumu, ulaşım biçimi ve yakın çevredeki diğer kültür veya doğa durakları dikkate alınmalıdır. Sayfadaki yol tarifi bağlantısı doğrudan kayıtlı koordinatı hedefler. Özel mülkiyet, ibadet düzeni, koruma alanı veya dönemsel giriş kısıtlaması bulunabileceği için sahadaki yönlendirmeler esas alınmalıdır.

Kaynak ve içerik yaklaşımı

Temel konum ve sınıflandırma bilgileri OpenStreetMap açık verisinden alınır. Wikipedia veya Wikidata eşleşmesi bulunduğunda ansiklopedik bilgi kaynak bağlantısıyla birlikte eklenir; uygun lisanslı fotoğraflar Wikimedia Commons üzerinden gösterilir. Doğrulanamayan tarih, ücret ve çalışma saati bilgileri otomatik olarak üretilmez.